भैंसें (पशुओं की संख्या): समय के साथ बदलाव (1961–2024)
दुनिया के देशों में 1961 से 2024 तक, साल-दर-साल भैंसें (पशुओं की संख्या) देखें।
- 1961 और 2024, दोनों में पहले स्थान पर भारत है। यह आज के देशों में पहला स्थान है: जो क्षेत्र बाद में बँट गए, जैसे पूर्व सोवियत संघ, उनके बँटवारे से पहले के मान उपलब्ध नहीं हैं।
जापान और अग्रणी देश
| देश | 1961 | 1970 | 1980 | 1990 | 2000 | 2010 | 2020 | 2024 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 5.12 क॰ पशु | 5.61 क॰ पशु | 6.61 क॰ पशु | 8.06 क॰ पशु | 9.38 क॰ पशु | 10.7 क॰ पशु | 11 क॰ पशु | 11.2 क॰ पशु | |
| 67 लाख पशु | 93.5 लाख पशु | 1.15 क॰ पशु | 1.74 क॰ पशु | 2.27 क॰ पशु | 2.94 क॰ पशु | 4.12 क॰ पशु | 4.63 क॰ पशु | |
| 80.4 लाख पशु | 1.55 क॰ पशु | 1.84 क॰ पशु | 2.14 क॰ पशु | 2.26 क॰ पशु | 2.95 क॰ पशु | 2.87 क॰ पशु | 3.01 क॰ पशु | |
| 7.95 लाख पशु | 10.2 लाख पशु | 25 लाख पशु | 30.1 लाख पशु | 35.3 लाख पशु | 48.4 लाख पशु | 52.6 लाख पशु | 33.1 लाख पशु | |
| 34.5 लाख पशु | 44.3 लाख पशु | 28.7 लाख पशु | 27.6 लाख पशु | 30.2 लाख पशु | 32.7 लाख पशु | 28.7 लाख पशु | 27.1 लाख पशु | |
| – | – | – | – | – | – | – | – | |
| डेटा वाले देशों की संख्या | 31 | 31 | 31 | 32 | 39 | 40 | 44 | 45 |
किसी भी वर्ष की रैंकिंग और मानचित्र
वर्ष चुनें, तो उस वर्ष के शीर्ष देश और विश्व मानचित्र दिखेंगे। रंग उस वर्ष की रैंकिंग को सात चरणों में बाँटते हैं।
| रैंक | देश | भैंसें (पशुओं की संख्या) |
|---|
सबसे बड़े बदलाव, 1961–2024
तुलना उन देशों के बीच है जिनका 1961 और 2024, दोनों वर्षों का डेटा है, और क्रम इस आधार पर है कि मात्रा कितनी बढ़ी या घटी (मात्रा का अंतर, प्रतिशत नहीं)।
| देश | 1961 | 2024 | बदलाव | रैंक |
|---|---|---|---|---|
| 5.12 क॰ पशु | 11.2 क॰ पशु | 6.12 क॰ पशु की बढ़ोतरी | #1 → #1 | |
| 67 लाख पशु | 4.63 क॰ पशु | 3.96 क॰ पशु की बढ़ोतरी | #3 → #2 | |
| 80.4 लाख पशु | 3.01 क॰ पशु | 2.21 क॰ पशु की बढ़ोतरी | #2 → #3 | |
| 7.95 लाख पशु | 33.1 लाख पशु | 25.1 लाख पशु की बढ़ोतरी | #11 → #4 | |
| 63 हज़ार पशु | 18.1 लाख पशु | 17.4 लाख पशु की बढ़ोतरी | #22 → #9 |
| देश | 1961 | 2024 | बदलाव | रैंक |
|---|---|---|---|---|
| 49.6 लाख पशु | 8.73 लाख पशु | 40.9 लाख पशु की कमी | #4 → #14 | |
| 28.9 लाख पशु | 11 लाख पशु | 17.9 लाख पशु की कमी | #6 → #13 | |
| 11.4 लाख पशु | 1.62 लाख पशु | 9.78 लाख पशु की कमी | #9 → #20 | |
| 34.5 लाख पशु | 27.1 लाख पशु | 7.46 लाख पशु की कमी | #5 → #5 | |
| 7.72 लाख पशु | 3.37 लाख पशु | 4.35 लाख पशु की कमी | #12 → #18 |
अलग-अलग वर्षों में देशों की संख्या अलग है, इसलिए रैंक की सीधी तुलना नहीं की जा सकती।
मुख्य वर्षों में सभी देश
तालिका खोलें (डेटा वाले देश)
| देश | 1961 | 1970 | 1980 | 1990 | 2000 | 2010 | 2020 | 2024 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 5.12 क॰ पशु | 5.61 क॰ पशु | 6.61 क॰ पशु | 8.06 क॰ पशु | 9.38 क॰ पशु | 10.7 क॰ पशु | 11 क॰ पशु | 11.2 क॰ पशु | |
| 67 लाख पशु | 93.5 लाख पशु | 1.15 क॰ पशु | 1.74 क॰ पशु | 2.27 क॰ पशु | 2.94 क॰ पशु | 4.12 क॰ पशु | 4.63 क॰ पशु | |
| 80.4 लाख पशु | 1.55 क॰ पशु | 1.84 क॰ पशु | 2.14 क॰ पशु | 2.26 क॰ पशु | 2.95 क॰ पशु | 2.87 क॰ पशु | 3.01 क॰ पशु | |
| 7.95 लाख पशु | 10.2 लाख पशु | 25 लाख पशु | 30.1 लाख पशु | 35.3 लाख पशु | 48.4 लाख पशु | 52.6 लाख पशु | 33.1 लाख पशु | |
| 34.5 लाख पशु | 44.3 लाख पशु | 28.7 लाख पशु | 27.6 लाख पशु | 30.2 लाख पशु | 32.7 लाख पशु | 28.7 लाख पशु | 27.1 लाख पशु | |
| 10.5 लाख पशु | 15.4 लाख पशु | 19 लाख पशु | 20.6 लाख पशु | 24.4 लाख पशु | 29.8 लाख पशु | 19.8 लाख पशु | 20.8 लाख पशु | |
| 22.5 लाख पशु | 22.7 लाख पशु | 23.1 लाख पशु | 28.5 लाख पशु | 29 लाख पशु | 28.8 लाख पशु | 23.3 लाख पशु | 20.3 लाख पशु | |
| – | – | – | – | – | – | 9.9 लाख पशु | 20.1 लाख पशु | |
| 63 हज़ार पशु | 1.18 लाख पशु | 4.95 लाख पशु | 14 लाख पशु | 11 लाख पशु | 11.8 लाख पशु | 15 लाख पशु | 18.1 लाख पशु | |
| 5 लाख पशु | 8.35 लाख पशु | 4.75 लाख पशु | 7.72 लाख पशु | 8.9 लाख पशु | 13.5 लाख पशु | 14.9 लाख पशु | 15.2 लाख पशु | |
| 15 लाख पशु | 20.1 लाख पशु | 23.5 लाख पशु | 29 लाख पशु | 35.3 लाख पशु | 38.2 लाख पशु | 13.5 लाख पशु | 14.4 लाख पशु | |
| 4.2 लाख पशु | 7.7 लाख पशु | 8.62 लाख पशु | 10.7 लाख पशु | 10.3 लाख पशु | 11.9 लाख पशु | 12.3 लाख पशु | 12.6 लाख पशु | |
| 28.9 लाख पशु | 28.9 लाख पशु | 24.6 लाख पशु | 33.4 लाख पशु | 24.1 लाख पशु | 20 लाख पशु | 11.5 लाख पशु | 11 लाख पशु | |
| 49.6 लाख पशु | 57.3 लाख पशु | 56.5 लाख पशु | 50.9 लाख पशु | 17.1 लाख पशु | 16.2 लाख पशु | 11.6 लाख पशु | 8.73 लाख पशु | |
| 5.2 लाख पशु | 9.1 लाख पशु | 3.75 लाख पशु | 7.36 लाख पशु | 6.94 लाख पशु | 7.02 लाख पशु | 6.71 लाख पशु | 6.73 लाख पशु | |
| – | – | – | – | – | – | 4.15 लाख पशु | 5.39 लाख पशु | |
| 18 हज़ार पशु | 48.6 हज़ार पशु | 88.9 हज़ार पशु | 1.12 लाख पशु | 1.82 लाख पशु | 3.65 लाख पशु | 4.07 लाख पशु | 4.37 लाख पशु | |
| 7.72 लाख पशु | 7.36 लाख पशु | 8.43 लाख पशु | 9.58 लाख पशु | 3.05 लाख पशु | 4.23 लाख पशु | 3.23 लाख पशु | 3.37 लाख पशु | |
| 2.5 लाख पशु | 2.88 लाख पशु | 1.7 लाख पशु | 1.5 लाख पशु | 1.15 लाख पशु | 2.95 लाख पशु | 2.33 लाख पशु | 2.7 लाख पशु | |
| 11.4 लाख पशु | 11.8 लाख पशु | 10.4 लाख पशु | 4.29 लाख पशु | 1.46 लाख पशु | 84.7 हज़ार पशु | 1.92 लाख पशु | 1.62 लाख पशु | |
| 2.47 लाख पशु | 2.4 लाख पशु | 2.4 लाख पशु | 4.4 लाख पशु | 4.91 लाख पशु | 1.95 लाख पशु | 1.71 लाख पशु | 1.38 लाख पशु | |
| 1.21 लाख पशु | 1.24 लाख पशु | 24.6 हज़ार पशु | 44.7 हज़ार पशु | 1 लाख पशु | 96.5 हज़ार पशु | 1.27 लाख पशु | 1.36 लाख पशु | |
| – | – | – | – | 2.97 लाख पशु | 2.77 लाख पशु | 1.47 लाख पशु | 95.9 हज़ार पशु | |
| 3.45 लाख पशु | 3.1 लाख पशु | 2.85 लाख पशु | 2.05 लाख पशु | 1.42 लाख पशु | 1.3 लाख पशु | 64.3 हज़ार पशु | 70.5 हज़ार पशु | |
| 3 हज़ार पशु | 3.7 हज़ार पशु | 5 हज़ार पशु | 4.3 हज़ार पशु | 2.2 हज़ार पशु | 44.5 हज़ार पशु | 52.4 हज़ार पशु | 57.1 हज़ार पशु | |
| 1.9 लाख पशु | 77.3 हज़ार पशु | 52.1 हज़ार पशु | 23 हज़ार पशु | 9.28 हज़ार पशु | 8.31 हज़ार पशु | 20.2 हज़ार पशु | 20 हज़ार पशु | |
| – | – | – | – | 24.4 हज़ार पशु | 17 हज़ार पशु | 18.5 हज़ार पशु | 18.8 हज़ार पशु | |
| – | – | – | – | – | – | 19.6 हज़ार पशु | 16.6 हज़ार पशु | |
| – | – | – | – | 13.2 हज़ार पशु | 15 हज़ार पशु | 15.7 हज़ार पशु | 15.7 हज़ार पशु | |
| – | – | – | – | – | 4.2 हज़ार पशु | 10.7 हज़ार पशु | 12.1 हज़ार पशु | |
| – | – | – | – | 9 हज़ार पशु | 10 हज़ार पशु | 9.79 हज़ार पशु | 9.4 हज़ार पशु | |
| – | – | – | – | – | – | 7.5 हज़ार पशु | 8.9 हज़ार पशु | |
| 1.4 हज़ार पशु | 1.49 हज़ार पशु | 2.3 हज़ार पशु | 855 पशु | 2.82 हज़ार पशु | 7 हज़ार पशु | 7.18 हज़ार पशु | 6.79 हज़ार पशु | |
| 4.8 हज़ार पशु | 6.4 हज़ार पशु | 8 हज़ार पशु | 7.5 हज़ार पशु | 5.45 हज़ार पशु | 5.9 हज़ार पशु | 6.68 हज़ार पशु | 6.59 हज़ार पशु | |
| – | – | – | – | 16.5 हज़ार पशु | 10.5 हज़ार पशु | 6.38 हज़ार पशु | 4.67 हज़ार पशु | |
| 70.6 हज़ार पशु | 17.7 हज़ार पशु | 1.63 हज़ार पशु | 773 पशु | 877 पशु | 1.79 हज़ार पशु | 5.23 हज़ार पशु | 4.3 हज़ार पशु | |
| – | – | – | 565 पशु | 425 पशु | 721 पशु | 901 पशु | 1.02 हज़ार पशु | |
| 14.4 हज़ार पशु | 16 हज़ार पशु | 13 हज़ार पशु | 3.39 हज़ार पशु | 5.15 हज़ार पशु | 4.12 हज़ार पशु | 2.3 हज़ार पशु | 883 पशु | |
| – | – | – | – | – | – | 960 पशु | 740 पशु | |
| – | – | – | – | – | – | – | 690 पशु | |
| – | – | – | – | 725 पशु | 640 पशु | 632 पशु | 644 पशु | |
| – | – | – | – | 436 पशु | 455 पशु | 690 पशु | 554 पशु | |
| – | – | – | – | 130 पशु | 150 पशु | 163 पशु | 168 पशु | |
| 200 पशु | 200 पशु | 160 पशु | 150 पशु | 100 पशु | 100 पशु | 91 पशु | 91 पशु | |
| 20 पशु | 25 पशु | 25 पशु | 25 पशु | 25 पशु | 25 पशु | 25 पशु | 25 पशु | |
| 6.6 हज़ार पशु | 3.3 हज़ार पशु | 1.7 हज़ार पशु | 1.7 हज़ार पशु | 120 पशु | 120 पशु | – | – | |
| 3.13 हज़ार पशु | 3.5 हज़ार पशु | 500 पशु | 30 पशु | – | – | – | – | |
| डेटा वाले देशों की संख्या | 31 | 31 | 31 | 32 | 39 | 40 | 44 | 45 |
इस इतिहास को पढ़ने के लिए ज़रूरी बातें
सालाना मान संयुक्त राष्ट्र के खाद्य और कृषि संगठन (FAO) के उसी आँकड़ा-स्रोत (FAOSTAT) से लिए गए हैं। हर साल डेटा वाले देशों की संख्या अलग होती है, इसलिए हर साल की रैंक केवल उसी साल डेटा वाले देशों के बीच दी गई है। जो देश कुछ भी पैदा नहीं करते (शून्य), उन्हें रैंक नहीं दी जाती। मौसम और फ़सल के कारण सालाना मान ऊपर-नीचे होते रहते हैं। रैंकिंग पृष्ठ का “नवीनतम मान” हर देश का नवीनतम वर्ष लेता है, इसलिए वह किसी एक वर्ष की रैंक से हमेशा मेल नहीं खाता।
जो क्षेत्र बाद में कई देशों में बँट गए, जैसे पूर्व सोवियत संघ, उनके हर नए देश का मान केवल बँटवारे के वर्ष से मिलता है। इसलिए पुराने वर्षों में डेटा वाले देश कम हैं, और बँटवारे से पहले के मानों की तुलना आज के देशों से देश-दर-देश नहीं की जा सकती। तालिका में “डेटा वाले देशों की संख्या” वाली पंक्ति देखें।
स्रोत: FAO. 2025. FAOSTAT: Crops and livestock products. Accessed on 04 November 2026. https://www.fao.org/faostat/en/#data/QCL Licence: CC-BY-4.0. इस साइट द्वारा संसाधित। fao.org/faostat
FAOSTAT के डेटा का अंतिम अपडेट: 2025-12-31
समय के साथ और संकेतक
- नवीनतम रैंकिंग: भैंसें (पशुओं की संख्या)
- सकल घरेलू उत्पाद (GDP), कुल
- प्रति व्यक्ति GDP
- शिशु मृत्यु दर
- इंटरनेट उपयोगकर्ता (आबादी का हिस्सा)
- बिजली की पहुँच (आबादी का हिस्सा)
- प्रति व्यक्ति CO₂ उत्सर्जन
- CO₂ उत्सर्जन (कुल)
- शहरी जनसंख्या (आबादी का हिस्सा)
- वस्तुओं का निर्यात (कुल)
- हवाई यात्री
- श्रम बल में महिलाएँ (महिलाओं का हिस्सा)
- संसद में महिलाएँ (सीटों का हिस्सा)
- खसरे का टीकाकरण (बच्चों का हिस्सा)
- नवीकरणीय बिजली (कुल बिजली का हिस्सा)
- वायु प्रदूषण (PM2.5)
- स्वास्थ्य व्यय (GDP का हिस्सा)
- चावल (उत्पादन)
- गेहूँ (उत्पादन)
- मक्का (उत्पादन)
- आलू (उत्पादन)
- टमाटर (उत्पादन)
- केला (उत्पादन)
- गाय का दूध (उत्पादन)
- मुर्गी के अंडे (उत्पादन)
- चिकन (मुर्गे का मांस) (उत्पादन)
- बीफ़ (मवेशी का मांस) (उत्पादन)
- पोर्क (सूअर का मांस) (उत्पादन)
- सोयाबीन (उत्पादन)
- कॉफ़ी (उत्पादन)
- कोको की फलियाँ (उत्पादन)
- गन्ना (उत्पादन)
- कसावा (उत्पादन)
- संतरा (उत्पादन)
- सेब (उत्पादन)
- प्याज़ (उत्पादन)
- मवेशी (पशुओं की संख्या)
- सूअर (पशुओं की संख्या)
- भेड़ें (पशुओं की संख्या)
- मुर्गियाँ (पशुओं की संख्या)
- जौ (उत्पादन)
- ज्वार (उत्पादन)
- बाजरा (मिलेट) (उत्पादन)
- शकरकंद (उत्पादन)
- मूँगफली (उत्पादन)
- रेपसीड (कैनोला) (उत्पादन)
- सूरजमुखी के बीज (उत्पादन)
- सूखी बीन्स (राजमा आदि) (उत्पादन)
- पाम तेल (उत्पादन)
- अंगूर (उत्पादन)
- आम (अमरूद और मैंगोस्टीन सहित) (उत्पादन)
- अनानास (उत्पादन)
- तरबूज़ (उत्पादन)
- नींबू (हरे नींबू सहित) (उत्पादन)
- पत्ता गोभी (उत्पादन)
- खीरा (छोटे अचारी खीरे सहित) (उत्पादन)
- चाय (उत्पादन)
- चीनी वाला चुकंदर (उत्पादन)
- कपास (रेशा) (उत्पादन)
- शहद (उत्पादन)
- भेड़ का मांस (मटन और मेमना) (उत्पादन)
- बकरी का मांस (उत्पादन)
- बकरियाँ (पशुओं की संख्या)
- घोड़े (पशुओं की संख्या)
- अनाज का उत्पादन
- अनाज की पैदावार (प्रति हेक्टेयर खेत)
- मछली और समुद्री भोजन का उत्पादन (पकड़ी गई + पाली गई)
- मछली पकड़ना (समुद्र, नदियों और झीलों से)
- जलीय कृषि (पाली गई मछली और समुद्री भोजन)
- प्रति व्यक्ति ऊर्जा खपत
- प्रति व्यक्ति बिजली की खपत
- ग्रीनहाउस गैस उत्सर्जन (कुल)
- सुरक्षित पेयजल (आबादी का हिस्सा)
- सुरक्षित स्वच्छता (आबादी का हिस्सा)
- स्वच्छ खाना पकाने का ईंधन (आबादी का हिस्सा)
- श्रम बल (लोगों की संख्या)
- कृषि में रोज़गार (नौकरियों का हिस्सा)
- विनिर्माण (GDP का हिस्सा)
- विदेशी मुद्रा और सोने का भंडार
- विदेश में काम करने वालों द्वारा भेजा गया धन (GDP का हिस्सा)
- तपेदिक (टीबी) के मामले (प्रति 1,00,000 व्यक्ति)
- प्रति व्यक्ति स्वास्थ्य व्यय
- जई (उत्पादन)
- राई (उत्पादन)
- रतालू (उत्पादन)
- चना (उत्पादन)
- मसूर (उत्पादन)
- सूखे मटर (उत्पादन)
- नारियल (उत्पादन)
- गाजर (शलगम सहित) (उत्पादन)
- सलाद पत्ता (चिकोरी सहित) (उत्पादन)
- फूलगोभी (ब्रोकली सहित) (उत्पादन)
- बैंगन (उत्पादन)
- हरी मिर्च और शिमला मिर्च (उत्पादन)
- लहसुन (उत्पादन)
- मंदारिन (छोटा संतरा) (उत्पादन)
- स्ट्रॉबेरी (उत्पादन)
- आड़ू (नेक्टराइन सहित) (उत्पादन)
- एवोकाडो (उत्पादन)
- खजूर (उत्पादन)
- जैतून (उत्पादन)
- खरबूज़ा (कैंटालूप आदि) (उत्पादन)
- नाशपाती (उत्पादन)
- आलूबुखारा (स्लो बेरी सहित) (उत्पादन)
- खुबानी (उत्पादन)
- चेरी (उत्पादन)
- पपीता (उत्पादन)
- ग्रेपफ्रूट (पोमेलो सहित) (उत्पादन)
- तंबाकू (उत्पादन)
- बकरी का दूध (उत्पादन)
- मक्खन (घी सहित) (उत्पादन)
- चीज़ (सभी प्रकार) (उत्पादन)
- ऊँट (पशुओं की संख्या)
- गधे (पशुओं की संख्या)
- बत्तख़ें (पशुओं की संख्या)
- टर्की (पशुओं की संख्या)
- वन क्षेत्रफल
- कृषि भूमि (भूमि का हिस्सा)
- कृषि योग्य भूमि (भूमि का हिस्सा)
- पाँच वर्ष से कम आयु के बच्चों की मृत्यु दर (प्रति 1,000 जन्म)
- मातृ मृत्यु अनुपात
- निर्यात (GDP का हिस्सा)
- आयात (GDP का हिस्सा)
- कृषि (GDP का हिस्सा)
- उद्योग (GDP का हिस्सा)
- सेवा क्षेत्र (GDP का हिस्सा)
- सैन्य व्यय (GDP का हिस्सा)
- नवीकरणीय ऊर्जा (अंतिम ऊर्जा खपत का हिस्सा)
- जलविद्युत से बिजली (कुल का हिस्सा)
- झींगे (उत्पादन)
- केकड़े (उत्पादन)
- लॉबस्टर (उत्पादन)
- क्रेफ़िश और मीठे पानी के कवचधारी (उत्पादन)
- सीप (उत्पादन)
- क्लैम और कॉकल (छोटी सीपियाँ) (उत्पादन)
- स्कैलप (उत्पादन)
- मसल (उत्पादन)
- स्क्विड, कटलफ़िश और ऑक्टोपस (उत्पादन)
- टूना, बोनिटो और बिलफ़िश (उत्पादन)
- कार्प और दूसरी साइप्रिनिड मछलियाँ (उत्पादन)
- तिलापिया और दूसरी सिक्लिड मछलियाँ (उत्पादन)
- हेरिंग, सार्डिन और एंकोवी (उत्पादन)
- कॉड, हेक और हैडॉक (उत्पादन)
- चपटी मछलियाँ (फ़्लाउंडर, हैलिबट, सोल) (उत्पादन)
- मीठे पानी की ईल (उत्पादन)
- समुद्री अर्चिन, समुद्री खीरे जैसे जीव (उत्पादन)
- शार्क और रे मछलियाँ (उत्पादन)
- समुद्री शैवाल और दूसरे जलीय पौधे (उत्पादन)